HET HART VAN GRIND

De Ned. Geologische Vereniging afd. Limburg over het ontstaan en de herkomst van grind.

 

ONTSTAAN EN HERKOMST

Die kleine, ronde, witte steentjes, die wij in Zuid-Limburg en met name op de Brunssummerheide veel vinden en die wij kiezels noemen, zijn melkkwartsen.

De naam melkkwarts verwijst naar de melkwitte kleur ervan. Naast deze witte kom je in Limburg ook veel grijs/blauwe steentjes tegen.

Erosie, het langzaam afbreken van een gebergte door wind, water en klimaatinvloeden, breekt een gebergte in de loop van miljoenen jaren af. De brokken gesteente, die los komen, worden door de zwaartekracht en water langzaam maar zeker richting zee verplaatst. De grote brokken worden door het tegen elkaar botsen steeds kleiner. Uiteindelijk wordt het grind en tenslotte zand.

De witte kiezelsteentjes, zijn afkomstig uit de Belgische Ardennen. In dit gebergte, dat 300 miljoen jaar geleden ontstond, vind je kwartsgangen. Dat zijn breuken en sleten in de rots, die opgevuld werden door mineralen. De mineralen zaten in het diepe grondwater dat door de spleten stroomde. Geologen noemen dit hydrothermale afzettingen. Dat betekent, dat het mineralen zijn, die door warm water afgezet zijn in spleten van het gesteente. Als deze spleten helemaal dichtgegroeid zijn, spreken we van ganggesteenten. Is het mineraal kwarts, dan zien we witte strepen in de steen en we noemen dat gangkwarts.

De Ardennen is een gebergte dat oorspronkelijk is ontstaan door plaattektoniek, het bewegen van de continenten waardoor gesteente in elkaar en omhoog gedrukt werd. Dit gebergte erodeerde langzaam weg. Toen Afrika tegen Europa botste, zo'n 250 miljoen jaar geleden, begonnen de Alpen zich te vormen. Hierdoor werd ook het land ten noorden hiervan omhoog gedrukt en werden de Eifel en de Ardennen opgeheven. Hierdoor kwam zo'n 5 miljoen jaar geleden een afwateringssysteem op gang, dat vanaf de Ardennen richting Noordzeebekken begon te stromen en alle puin van het landschap richting noorden transporteerde. Dit noemen we wel de Oer-Maas, een vlechtend rivierensysteem, dat bijna heel Zuid-Limburg met grind bedekte.

Wil je meer weten?
Zoek eens op Internet naar de volgende woorden: sedimentgesteenten, kwarts, gangkwarts en erosie en volg de links, die je daar vind.
Een leuke site over stenen is:            http://www.kijkeensomlaag.nl
en over geologie van Nederland:      http://www.geologievannederland.nl

Misschien heb je zin om eens bij een geologische vereniging te kijken of mee te gaan op een excursie, waar meer verteld wordt over gesteenten.
Kijk dat eens op:                                http://www.geologischevereniging.nl

Miel Doumen

Ned. Geologische Vereniging afd. Limburg